Pin lithium rất nhạy với điện áp sạc. Sạc quá áp có thể làm pin phồng, giảm tuổi thọ hoặc nguy hiểm; sạc thiếu áp thì pin không bao giờ đầy. Để chọn đúng bộ sạc, bạn cần biết loại cell (Li-ion hay LiFePO4), số cell nối tiếp và dung lượng pin.
Bước 1: Xác định loại cell
- Li-ion (NMC, cell 18650, 21700…): điện áp danh định khoảng 3,6–3,7V/cell, sạc đầy 4,2V/cell. Dùng nhiều trong pin máy công cụ, xe điện.
- LiFePO4 (LFP, sắt phốt phát): danh định 3,2V/cell, sạc đầy khoảng 3,6–3,65V/cell. Dùng nhiều trong pin lưu trữ điện mặt trời, thay ắc quy chì.
Bước 2: Tra điện áp sạc theo số cell
| Pin thường gọi | Loại cell | Số cell nối tiếp | Điện áp sạc đầy |
|---|---|---|---|
| Pin máy công cụ 18–21V | Li-ion | 5S | 21V |
| Pin 12V LiFePO4 | LiFePO4 | 4S | ≈ 14,4 – 14,6V |
| Pin 24V LiFePO4 | LiFePO4 | 8S | ≈ 28,8 – 29,2V |
| Pin 48V LiFePO4 | LiFePO4 | 16S | ≈ 57,6 – 58,4V |
| Pin 48V Li-ion | Li-ion | 13S | 54,6V |
| Pin 60V Li-ion | Li-ion | 16S | 67,2V |
| Pin 72V Li-ion | Li-ion | 20S | 84V |
Công thức chung: điện áp sạc đầy = số cell × điện áp sạc đầy mỗi cell. Luôn kiểm tra thông số pin và mạch BMS của bạn trước khi chọn sạc.
Bước 3: Chọn dòng sạc
Dòng sạc nên vừa phải so với dung lượng pin. Mức phổ biến và an toàn cho phần lớn pin là khoảng 0,2C – 0,5C (C là dung lượng tính bằng Ah):
- Pin máy công cụ 4Ah: sạc 1–2A như sạc 21V 2A; sạc nhanh 3A như sạc 21V 3A có quạt cho pin dung lượng lớn.
- Pin lưu trữ 12V 280Ah: dòng sạc 50–100A cần bộ sạc công suất lớn như sạc 12V 60A hoặc sạc 12V 100A chỉnh dòng.
- Pin xe điện 72V: dùng sạc đúng 84V như sạc 72V 84V 20A với dòng phù hợp dung lượng pin.
Dòng sạc tối đa còn bị giới hạn bởi mạch BMS của pin – không sạc vượt mức BMS cho phép.
Khi nào nên dùng nguồn chỉnh áp?
Nguồn chỉnh áp, chỉnh dòng như nguồn chỉnh áp 3–128V 30A hay nguồn 10–100V 30A phù hợp khi bạn có nhiều loại pin khác nhau, cần sạc cân bằng ban đầu cho pin mới đóng hoặc thử nghiệm. Cần đặt đúng điện áp và dòng trước khi nối pin, và giám sát trong quá trình sạc vì nguồn không tự nhận biết loại pin.
Sạc cell rời 18650, 21700
Với cell rời, dùng sạc khay tự ngắt như LiitoKala Lii-M4 (có chức năng đo dung lượng) hoặc LiitoKala Lii-S12 12 khe – mỗi khe sạc độc lập tới 4,2V cho cell Li-ion.
Lỗi thường gặp
- Dùng sạc ắc quy chì cho pin lithium: chế độ sạc và điện áp nuôi khác nhau, dễ sạc quá hoặc thiếu.
- Dùng sạc Li-ion cho pin LiFePO4 (hoặc ngược lại) dù cùng gọi là "12V" hay "48V": điện áp sạc đầy khác nhau.
- Sạc dòng quá lớn làm pin nóng và BMS ngắt bảo vệ liên tục.
- Sạc ở nơi kín, nóng: nên sạc nơi thoáng, tránh nắng và vật dễ cháy.
Pin máy công cụ chân M21 xem thêm bài pin chân phổ thông M21. Tham khảo các bộ sạc pin và nguồn tại Thiên An.
