Đầu cos là chi tiết nối dây điện với cọc pin, aptomat, cầu đấu. Một đầu cos bấm đúng sẽ tiếp xúc tốt và bền nhiều năm; còn đầu cos bấm lỏng sẽ sinh nhiệt, oxy hóa và có thể gây cháy – đặc biệt ở thùng pin lithium, ắc quy, inverter nơi dòng điện lên tới hàng trăm ampe.
Các loại đầu cos thường dùng
- Cos SC (cos ống đồng): thân ống dày, dùng cho dây lớn từ 10mm² trở lên, chịu dòng cao – loại phổ biến ở thùng pin, inverter. Ví dụ đầu cos SC35 các cỡ lỗ 6–12.
- Cos tròn đồng loại nhỏ: dùng cho dây tín hiệu, dây cân bằng BMS bắt vào cọc cell, như cos tròn lỗ M4, cos tròn M6, cos tròn M8.
- Cos pin rỗng (cos kim): bấm vào đầu dây mềm trước khi luồn vào chân aptomat, cầu đấu – giúp sợi đồng không bị xòe. Có loại đóng hộp tiện dụng như hộp 1200 đầu cos pin rỗng.
Đọc ký hiệu đầu cos SC
Ký hiệu SC35-8 nghĩa là: dùng cho dây tiết diện 35mm², lỗ bắt ốc đường kính cho bu lông M8. Tương tự SC50-10 là dây 50mm², ốc M10. Hai thông số cần khớp:
| Thông số | Chọn theo | Hậu quả nếu sai |
|---|---|---|
| Tiết diện (số đầu) | Đúng tiết diện thật của dây | Cos to hơn dây: bấm không chặt. Cos nhỏ hơn: phải cắt bớt sợi đồng, giảm khả năng chịu dòng |
| Lỗ ốc (số sau) | Đúng cỡ cọc pin, cọc CB, cầu đấu | Lỗ to hơn ốc: diện tích tiếp xúc nhỏ, dễ nóng |
Với dây silicon ghi theo AWG, xem bảng quy đổi trong bài chọn tiết diện dây silicon để chọn đúng cỡ cos.
Dụng cụ cần có
- Kìm tuốt dây hoặc dao rọc cáp sắc.
- Kìm bấm cos đúng cỡ: kìm cơ cho dây nhỏ; kìm bấm thủy lực cho cos SC từ 25mm² trở lên.
- Ống co nhiệt và máy khò/bật lửa khò.
6 bước bấm đầu cos chắc chắn
- Cắt dây vuông góc, gọn đầu, không để sợi đồng tua rua.
- Tuốt vỏ đúng bằng chiều sâu lỗ ống cos (thường 10–20mm tùy cỡ). Không tuốt dài quá để lộ đồng ngoài cos.
- Luồn ống co nhiệt vào dây trước (rất hay quên bước này).
- Đút dây vào hết ống cos, toàn bộ sợi đồng nằm gọn trong ống.
- Bấm bằng khuôn đúng cỡ: với cos lớn, bấm 2 lần cách nhau vài mm, bấm từ phía mặt cos ra phía dây.
- Kéo thử thật mạnh, sau đó kéo ống co nhiệt phủ kín phần thân cos và khò co lại.
Kiểm tra mối bấm đạt chuẩn
- Kéo mạnh không tuột, không xoay được cos quanh dây.
- Thân cos có vết bấm đều, không nứt.
- Không có sợi đồng thò ra ngoài ống cos.
- Sau khi chạy tải một thời gian, sờ (khi đã ngắt điện) hoặc đo nhiệt: mối bấm không nóng hơn dây.
Lỗi thường gặp
- Dùng búa đập thay kìm bấm: mối nối không chặt, nhanh bị oxy hóa.
- Hàn thiếc thay vì bấm cho dây dòng lớn: thiếc mềm ra khi nóng và chảy dần dưới lực siết ốc.
- Siết ốc cọc không đủ lực hoặc thiếu long đen: cos bấm tốt vẫn bị nóng ở mặt tiếp xúc.
Không có kìm bấm thủy lực? Chọn dây bấm sẵn cos bằng máy như dây silicon 70mm² bấm sẵn SC70-10 hoặc dây 95mm² bấm sẵn SC95-10. Xem thêm các loại đầu cos tại Thiên An.
