Nhìn ra phía sau tấm pin mặt trời, bạn sẽ thấy hai sợi dây kết thúc bằng hai đầu cắm đực – cái: đó là đầu nối MC4. MC4 trở thành chuẩn phổ biến để nối các tấm pin với nhau và với dây đi xuống inverter, vì chịu điện áp một chiều cao, dòng 30A và chống nước khi đã cắm kín. Một đầu MC4 bấm kém lại là nguyên nhân thường gặp của nóng chảy, cháy đầu nối trên mái nhà.
Thông số cần biết của đầu MC4
- Điện áp định mức DC: 1000V hoặc 1500V, như jack MC4 1500V 30A. Chọn loại có điện áp định mức cao hơn điện áp hở mạch của cả chuỗi tấm pin.
- Dòng định mức: thường 30A – dư cho dòng của một chuỗi tấm pin dân dụng.
- Cỡ dây: dùng cho dây pin mặt trời chuyên dụng khoảng 2,5 – 6mm² (thường là 4mm² hoặc 6mm²); lõi kim loại của MC4 phải đúng cỡ dây.
- Cấp chống nước: IP67 khi hai đầu đực – cái đã cắm khít và các nắp siết đã vặn chặt.
Cấu tạo một cặp MC4
Mỗi cặp gồm đầu đực và đầu cái. Mỗi đầu có: vỏ nhựa, lõi kim loại (được bấm vào dây), roăng cao su và nắp siết phía sau giữ chặt dây. Khi cắm, lẫy khóa bật vào giữ hai đầu không tự tuột; muốn tháo cần dùng cờ lê MC4 hoặc ấn lẫy.
Cách bấm đầu MC4 đúng kỹ thuật
- Tuốt vỏ dây khoảng 7–8mm (theo chiều dài lõi), không làm đứt sợi đồng.
- Luồn nắp siết và roăng vào dây trước.
- Bấm lõi kim loại bằng kìm MC4 chuyên dụng như kìm bấm MC4 IWS-2546S hoặc kìm bấm MC4 LY-2546B. Không dùng kìm thường hay kìm bấm cos khác: lõi MC4 cần khuôn bấm riêng.
- Kéo thử lõi, không được tuột.
- Đẩy lõi vào vỏ đến khi nghe tiếng "tách" (lõi đã khóa vào vỏ).
- Vặn chặt nắp siết bằng cờ lê MC4 để roăng ép kín quanh dây.
- Kiểm tra cực tính bằng đồng hồ trước khi cắm vào chuỗi.
Jack MC4 chữ Y dùng để làm gì?
Jack chữ Y gộp hai đầu dương thành một, hai đầu âm thành một – tức là đấu song song hai tấm pin (hoặc hai chuỗi) với nhau. Một bộ đầy đủ gồm một chữ Y cho cực dương và một chữ Y cho cực âm, như cặp MC4 chữ Y 1 ra 2 hoặc cặp MC4 phân nhánh 2 ra 1.
| Cách đấu | Điện áp | Dòng | Dùng khi |
|---|---|---|---|
| Nối tiếp (dương tấm này vào âm tấm kia) | Cộng lại | Giữ nguyên | Cần điện áp cao cho inverter, giảm dòng trên dây |
| Song song (dùng chữ Y) | Giữ nguyên | Cộng lại | Bộ điều khiển sạc/inverter điện áp vào thấp, hoặc thêm chuỗi cùng điện áp |
Lưu ý quan trọng: chỉ đấu song song các tấm/chuỗi có cùng điện áp. Dòng tổng sau chữ Y cộng lại, nên dây và đầu nối phía sau phải chịu được. Khi có từ 3 chuỗi song song trở lên, thường cần thêm cầu chì DC cho từng chuỗi theo hướng dẫn của nhà sản xuất tấm pin.
Lỗi thường gặp gây cháy đầu MC4
- Bấm lõi bằng kìm thường hoặc bấm không chặt: điện trở tiếp xúc cao, nóng dần dưới nắng.
- Cắm lẫn MC4 khác hãng có kích thước hơi khác nhau: tiếp xúc kém. Nên dùng cùng loại cho một cặp.
- Không vặn chặt nắp siết: nước vào, oxy hóa lõi.
- Rút MC4 khi đang có dòng: dòng DC tạo hồ quang, có thể làm cháy đầu nối. Luôn ngắt CB DC như CB DC 1000V trước khi tháo.
- Để đầu nối nằm dưới nước đọng trên mái: nên cố định dây và đầu nối vào khung, tránh nằm trên mặt mái.
Hoàn thiện phía DC với chống sét lan truyền DC như SPD DC 1000V. Xem thêm phụ kiện điện mặt trời tại Thiên An.
